HORACE, Epodes, XVI
AD POPULUM ROMANUM
Altera jam teritur bellis civilibus aetas,
Suis et ipsa Roma viribus ruit :
Quam neque finitimi valuerunt perdere Marsi,
Minacis aut Etrusca Porsenae manus,
Aemula nec virtus Capuae, nec Spartacus acer, 5
Novisque rebus infidelis Allobrox,
Nec fera caerulea domuit Germania pube,
Parentibusque abominatus Hannibal,
Impia perdemus devoti sanguinis aetas,
Ferisque rursus occupabitur solum. 10
Barbarus heu ! cineres insistet victor, et Urbem
Eques sonante verberabit ungula ;
Quaeque carent ventis et solibus ossa Quirini
(Nefas videre) dissipabit insolens.
Forte quid expediat communiter aut melior pars 15
Malis carere quaeritis laboribus :
Nulla sit hac potior sententia, Phocaeorum
Velut profugit exsecrata civitas
Agros atque Lares patrios, habitandaque fana
Apris reliquit et rapacibus lupis, 20
Ire, pedes quocumque ferent, quocumque per undas
Notus vocabit aut protervos Africus.
Sic placet ? an melius quis habet suadere ? Secunda
Ratem occupare quid moramur alite ?
Sed juremus in haec: simul imis saxa renarint 25
Vadis levata, ne redire sit nefas ;
Neu conversa domum pigeat dare lintea, quando
Padus Matina laverit cacumina
In mare seu celsus procurrerit Appenninus
Novaque monstra junxerit libidine 30
Mirus amor, juvet ut tigres subsidere cervis,
Adulteretur et columba milvo,
Credula nec flavos timeant armenta leones
Ametque salsa laevis hircus aequora.”
Haec, et quae poterunt reditus abscindere dulces 35
Eamus omnis execrata civitas
Aut pars indocili melior grege : mollis et exspes
Inominata perprimat cubilia !
Vos, quibus est virtus, muliebrem tollite luctum,
Etrusca praeter et volate littora. 40
Nos manet Oceanus circum vagus ; arva, beata
Petamus arva, divites et insulas,
Reddit ubi Cererem tellus inarata quotannis
Et imputata floret usque vinea,
Germinat et nunquam fallentis termes olivae, 45
Suamque pulla ficus ornat arborem,
Mella cava manant ex ilice, montibus altis
Levis crepante lympha desilit pede.
Illic injussae veniunt ad mulctra capellae,
Refertque tenta grex amicus ubera 50
Nec vespertinus circumgemit ursus ovile,
Nec intumescit alta viperis humus.
Pluraque felices mirabimur : ut neque largis
Aquosus Eurus arva radat imbribus,
Pinguia nec siccis urantur semina glebis, 55
Utrumque rege temperante caelitum.
Non huc Argoo contendit remige pinus,
Neque impudica Colchis intulit pedem ;
Non huc Sidonii torserunt cornua nautae,
Laboriosa nec cohors Ulixei. 60
Nulla nocent pecori contagia, nullius astri
Gregem aestuosa torret impotentia.
Juppiter illa piae secrevit littora genti,
Ut inquinavit aere tempus aureum,
Aere, dehinc ferro duravit saecula, quorum 65
Piis secunda, vate me, datur fuga.
|