VIRGILE, Bucolique IV


    Sicelides Musae, paulo majora canamus ;
Non omnes arbusta juvant humilesque myricae :
Si canimus silvas, silvae sint consule dignae.
    Ultima Cumaei venit jam carminis aetas;
Magnus ab integro saeclorum nascitur ordo.                    5
Jam redit et Virgo, redeunt Saturnia regna ;
Jam nova progenies caelo demittitur alto.
Tu modo nascenti puero, quo ferrea primum
Desinet ac toto surget gens aurea mundo,
Casta fave Lucina; tuus jam regnat Apollo.                     10
Teque adeo decus hoc aevi, te consule, inibit,
Pollio, et incipient magni procedere menses
Te duce. Si qua manent sceleris vestigia nostri,
Irrita perpetua solvent formidine terras.
Ille deum vitam accipiet divisque videbit                          15
Permixtos heroas et ipse videbitur illis
Pacatumque reget patriis virtutibus orbem.
    At tibi prima, puer, nullo munuscula cultu
Errantes hederas passim cum baccare tellus
Mixtaque ridenti colocasia fundet acantho.                      20
Ipsae lacte domum referent distenta capellae
Ubera, nec magnos metuent armenta leones;
Ipsa tibi blandos fundent cunabula flores.
Occidet et serpens, et fallax herba veneni
Occidet; Assyrium vulgo nascetur amomum.                   25
At simul heroum laudes et facta parentis
Jam legere et quae sit poteris cognoscere virtus,
Molli paulatim flavescet campus arista,
Incultisque rubens pendebit sentibus uva
Et durae quercus sudabunt roscida mella.                       30
Pauca tamen suberunt priscae vestigia fraudis,
Quae temptare Thetim ratibus, quae cingere muris
Oppida, quae jubeant telluri infindere sulcos.
Alter erit tum Tiphys et altera quae vehat Argo
Delectos heroas; erunt etiam altera bella                         35
Atque iterum ad Troiam magnus mittetur Achilles.
    Hinc, ubi jam firmata virum te fecerit aetas,
Cedet et ipse mari vector, nec nautica pinus
Mutabit merces; omnis feret omnia tellus.
Non rastros patietur humus, non vinea falcem ;             40
Robustus quoque jam tauris juga solvet arator;
Nec varios discet mentiri lana colores,
Ipse sed in pratis aries jam suave rubenti
Murice, jam croceo mutabit vellera luto ;
Sponte sua sandyx pascentes vestiet agnos.                 45
    « Talia saecla » suis dixerunt « currite » fusis
Concordes stabili fatorum numine Parcae.
    Adgredere o magnos—aderit jam tempus—honores,
Cara deum soboles, magnum Jovis incrementum !
Adspice convexo nutantem pondere mundum,             50
Terrasque tractusque maris caelumque profundum;
Adspice, venturo laetantur ut omnia saeclo.
O mihi tum longae maneat pars ultima vitae,
Spiritus et quantum sat erit tua dicere facta !
Non me carminibus vincat nec Thracius Orpheus,       55
Nec Linus, huic mater quamvis atque huic pater adsit,
Orphei Calliopea, Lino formosus Apollo.
Pan etiam Arcadia mecum si judice certet,
Pan etiam Arcadia dicat se judice victum.
    Incipe, parve puer, risu cognoscere matrem :            60
Matri longa decem tulerunt fastidia menses.
Incipe, parve puer, cui non risere parentes,
Nec deus hunc mensa, dea nec dignata cubili est.